FİİL-İ MUZARİ | Kur'an Dili ve Arapça Gramer

Arapça'da iki temel fiil çekimi bulunur. Bunlar Mazi Fiil ve Muzari Fiil. Diğer tüm zamanlar ve haller bu iki fiilin başına bir harf eklemek veya son harekesinde değişiklik yapmak suretiyle yapılır.

1. Muzari Fiil

Muzari fiil Türkçe'deki Şimdiki Zaman ve Geniş Zaman olarak iki zaman için kullanılır. Dolayısı ile fiilin sonuna (…ar, …er, …yor) şeklinde mana verir.

Muzari fiil ( أَتَيْنَ ) kelimesindeki ( أ ,ت ,ي ,ن ) harflerinden biri ile ön ek alarak başlar.

Hangi harf ile başladığı o fiilin siygasını belirler. Ön ekten sonraki ilk harf "cezm" yapılırken, diğer harflerin harekeleri de değişikliğe uğrar.

Yazdı (fiil-i mazi)	كَتَبَ
(Ben) yazıyorum, yazarım	أَكْتُبُ
(Sen) yazıyorsun, yazarsın	تَكْتُبُ
(O) yazıyor, yazar	يَكْتُبُ
(Biz) yazıyoruz, yazarız	نَكْتُبُ

Siygalara göre tam çekimleri aşağıdaki tabloya göre, ön ve arka ekleri alarak yapılır.

Cemi	Müsenna	Müfred
يـَــ ... ـُـونَ	يـَــ ... ـَـانِ	يـَــ	Gaib
يـَــ ... ـْـنَ	تـَــ ... ـَـانِ	تـَــ	Gaibe
Onlar ...lar/...yorlar	İkisi ...lar/...yorlar	O ...ar/...yor
تـَــ ... ـُـونَ	تـَــ ... ـَـانِ	تـَــ	Muhatab
تـَــ ... ـْـنَ	تـَــ ... ـَـانِ	تـَــ	Muhataba
Siz ...arsınız/...yorsunuz	İkiniz ...arsınız/...yorsunuz	Sen ...arsın/...yorsun
نَـــ	نَـــ	أَـــ	Mütekellim
Biz ...arız/...yoruz	İkimiz ...arız/...yoruz	Ben ...arım/...yorum

Aşağıdaki tabloda "yazmak" fiilinin siygalara göre muzari fiil çekim tablosu verilmiştir.

Cemi	Müsenna	Müfred
يَكْتُبُونَ	يَكْتُبَانِ	يَكْتُبُ	Gaib
ـيَكْتُبْنَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبُ	Gaibe
Onlar yazarlar/yazıyorlar	İkisi yazarlar/yazıyorlar	O yazar/yazıyor
تَكْتُبُونَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبُ	Muhatab
تَكْتُبْنَ	تَكْتُبَانِ	تَكْتُبِينَ	Muhataba
Siz yazarsınız/yazıyorsunuz	İkiniz yazarsınız/yazıyorsunuz	Sen yazarsın/yazıyorsun
نَكْتُبُ	نَكْتُبُ	أَكْتُبُ	Mütekellim
Biz yazarız/yazıyoruz	İkimiz yazarız/yazıyoruz	Ben yazarım/yazıyorum

1.1. Muzari Fiil Dönüşümü

Sülasi Mücerret denen ve üç harften oluşan fiillerde ( كَتَبَ gibi ), muzari fiillerin ön ekten önceki ilk harf her daim "cezm" ve son harf her daim "ötre" olsa da orta harflerinde farklılık gösterebilirler.

Muzari fiillerin orta harflerindeki farklılık ancak sözlüklerden bulunabilir. Bu fiiller aşağıdaki altı örnekten birine benzer şekilde meydana gelirler.

Yardım eder/ediyor ⇦ Yardım etti	نَصَرَ ⇦ يَنْصُرُ
Döner/dönüyor ⇦ Döndü	رَجَعَ ⇦ يَرْجِعُ
Açar/Açıyor ⇦ Açtı	فَتَحَ ⇦ يَفْتَحُ
Bilir/biliyor ⇦ Bildi	عَلِمَ ⇦ يَعْلَمُ
Büyür/büyüyor ⇦ Büyüdü	كَبُرَ ⇦ يَكْبُرُ
Zan eder/ediyor ⇦ Zan etti	حَسِبَ ⇦ يَحْسِبُ

İlk harfi "hemze" ( أ ) olan kelimeleri Müfred-Mütekellim yaparken iki hemze yan yana olacağından; bu iki hemze tek bir "elif" olarak birleştirilir ve üzerine uzatma harfi konularak yazılır ve okunur.

Yerim/yiyorum ⇦ Yedi

أَكَلَ ⇦ آكُلُ

1.2. Olumsuz Muzari Fiil

Muzari fiillerde şimdiki, geniş ve gelecek zamanın anlatılmasına göre iki şekilde olumsuz yapılırlar.

Muzari fiillerin de başına çekimleri değişmeden ( مَا ) eklenirse, Şimdiki Zaman'ın olumsuzu olur.

İçmiyor

مَا يَشْرَبُ

Muzari fiillerin de başına çekimleri değişmeden ( لَا ) eklenirse, Geniş ve Gelecek Zaman'larının olumsuzu olur. Bazen Şimdiki Zaman için de kullanılır.

İçmiyor

مَا يَشْرَبُ

1.3. Muzari Fiil'de Zamir Ekleri

Olumlu ya da olumsuz olsun Muzari Fiiller de zamir ekleri alabilirler. Mazi Fiil'ler ile aynı zamir eklerini alırlar ve aynı kurallara uyarlar.

Onlar seni yazıyorlar/yazarlar

يَكْتُبُونَكَ