Ahsen-ül Amel
Ahsen-ül Amel

YER-YÖN ve ZAMAN ZARFLARI | Kur'an Dili ve Arapça Gramer

Türkçe dil bilgisindeki gibi, Zarflar; fiillerin, fiilimsilerin, sıfatların veya diğer zarfların anlamını durum, zaman, miktar, yer-yön veya soru ile niteleyen kelimelerdir. Cümleye yöneltilen neden, ne zaman, nereye, ne kadar, nasıl sorularının cevaplarını oluşturur.

Dolayısı ile zarflar genel olarak şu şekildedir;

  • Yer-Yön Zarfları
  • Zaman Zarfları
  • Miktar Zarfları
  • Durum Zarfları
  • Soru Zarfları
kuran, arapça, klavye

1. Yer-Yön Zarfları

Cümle içerisinde bir konum veya yönelim belirtirler. En sık kullanılan yer-yön zarfları şunlardır:

Açıklama Yer-Yön Zarfı
Önünde أَمَامَ
Arkasında خَلْفَ
Altında تَحْتَ
Arasında بَيْنَ
Yanında, katında عِنْدَ
Üzerinde فَوْقَ
Ortasında وَسَطَ
Etrafında, çevresinde حَوْلَ
Beraber, birlikte (sadece insanlar için) مَعَ
İçinde دَاحِلَ
Dışında حَارِجَ

Yer-yön zarfları, ilişkide olduğu isimlerin önüne gelir ve harf-i cerr gibi isimlerin sonrarını "esre" yaparlar. Böylece carr-mecrur durumu oluşur.

أَمَامَ الْبَابِ
Kapının önünde
بَيْنَ الْبَابِ وَ النَّافِذَةِ
Kapının ve pencerenin arasında

Zamir ekleri ile de kullanılabilirler. Fakat zamir ekinin harekesini değiştirmezler.

Senin arkanda خَلْفَكَ
Onların aralarında بَيْنَهُمْ

Normalde yer-yön zarflarının son harekeleri "üstün" dür. Ama harf-i cerr den sonra geldiğinde son harekeleri yine "esre" olur.

مِنْ خَلْفِ الْبَابِ
Kapının arkasından

2. Zaman Zarfları

Cümle içerisinde bir zaman belirtirler. En sık kullanılan mekan zarfları şunlardır:

Açıklama Zaman Zarfı
Şimdi اَلْآنَ
Gün يَوْمٌ
Gece لَيْلٌ
Dün أَمْسِ
Fecr vakti فَجْرٌ
Sabah صَبَاحٌ
Öğlen ظُهْرٌ
İkindi عَصْرٌ
Akşam مَسَاءَ
Saat سَاعَةٌ
Hafta أُسْبُوعٌ
Ay شَهْرٌ
Boyunca طَوَالَ
Esnasında, sırasında أَثْنَاءَ
Önce نَهَارٌ
Sonra بَعْدَ

Zaman zarfları da, ilişkide olduğu isimlerin önüne gelir ve harf-i cerr gibi isimlerin sonrarını "esre" yaparlar. Böylece carr-mecrur durumu oluşur. Fakat cümle içerisindeki fail, mef'ul ve harf-i cerr gibi kullanım şekillerine göre, yapıları ve harekeleri değişir.

يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Kıyamet günü
لَيْلَةُ الْقَدْرِ
Kadir gecesi

Zaman zarfları cümlede tek başına kullanılırsa mef'ul gibi kullanılır; harekesi "tenvinli üstün" olur ve sonuna bir "elif" ( ا ) gelir.

حَضَرْتُ ظُهْرًا
Öğlen geldim.