Ahsen-ül Amel
Ahsen-ül Amel

MUTTASIL ZAMİRLER | Kur'an Dili ve Arapça Gramer

Zamirler üçe ayrılır. Bunlar;

  • Muttasıl Zamirler (Birleşik Zamirler)
  • Munfasıl Zamirler (Ayrık Zamirler)
  • Müstetir Zamirler (Gizli Zamirler)

Bu bölümde Muttasıl Zamirler işlenecektir. Türkçedeki Birleşik Zamir olarak görev alırlar.

kuran, arapça, klavye

1. Muttasıl Zamirler

Muttasıl Zamirler'i yine üç ana başlıkta inceleyebiliriz. Bunlar;

  • İsimlere Birleşen Muttasıl Zamirler: (Fail, Mef'ul, Sıfat)
  • Harf-i Cerr'lere Birleşen Muttasıl Zamirler: (Harf-i Cerr'lerin kendisine)
  • Fiillere Birleşen Muttasıl Zamirler (Fiil, Mazi Fiil)

1.1. İsimlere Birleşen Muttasıl Zamirler

Bu ekler, isimlerin sonuna gelir ve isimlere sahiplik katarlar.

Cemi Müsenna Müfred
هُمْ هُمَا هُ Gaib
هُنَّ هُمَا هَا Gaibe
Onların ... İkisinin ... Onun ...
كُمْ كُمَا كَ Muhatab
كُنَّ ــْـتُمَا كِ Muhataba
Sizin ... İkinizin ... Senin ...
نَا نَا ــِـي Mütekellim
Bizim ... İkimizin ... Benim ...

Zamir eki alan isimlerde "aitlik" belirtildiği için her zaman Marife halindedir. Fakat başlarına Vasıl Hemzesi almalarına gerek yoktur.

Fail olan isimlerde, kelime merfu halde olduğu için, zamir ekinden önceki hareke "ötre"dir.
Onun kalemi قَلَمُهُ
İkinizin kalemi قَلَمُكُمَا
İstisna olarak Müfred-Mütekellim siygasında, zamir ekinden önceki hareke "esre" olur. (Ekten dolayı)
Benim kalemim قَلَمِي
Mef'ul olan isimlerde olduğu gibi, eğer kelime mansub halde ise zamir ekinden önceki hareke "üstün"dür.
وَجَدَ اَحْمَدُ قَلَمَهُ
Ahmet kalemini buldu.
Eğer kelime carr + mecrur halde ise (yani harf-i cerr ile başlıyorsa) zamir ekinden önceki hareke "esre"dir.
كَتَبَ اَحْمَدُ الدَّرسَ بِقَلَمِكَ
Ahmet dersi, senin kalemin ile yazdı.
Özel olarak, carr + mecrur haldeki isimlere, içinde ( ه ) bulunan zamir eki gelirse, zamir ekinin harekesi de "esre" olur. (Ses uyumu)
Onun kalemi ile بِقَلَمِهِ
Onların kalemi ile بِقَلَمِهِمْ

1.2. Harf-i Cerr'lere Birleşen Muttasıl Zamirler

Harf-i Cerr'ler de zamir eki alabilirler. İsimlere Birleşen Muttasıl Zamirler ile aynı ekleri alırlar. Fakat gelen ekin durumuna ve harf-i cerr ile ses uyumuna göre bazı farklı kaideler vardır.

( مِنْ ) Harf-i Cerr'ine zamir eki eklenirken bir değişiklik olmaz, fakat Mütekellim siygalarında "şeddeli" olarak eklenir.
Onlardan مِنْهُمْ
Benden مِنِّي
Bizden, İkimizden مِنَّا
( اَلَى ، اِلَى ، فِي ، بِ ) Harf-i Cerr'lerine zamir eki eklenirken, içinde ( ه ) bulunan zamir eki gelirse, zamir ekinin harekesi de "esre" olur. (Ses uyumu)
Onun ile بِهِ
Onların içinde فِيهِمْ
Onların üzerine اَلَيْهِمْ
( لِ ) Harf-i Cerr'ine zamir eki eklenirken, Müfred-Mütekellim siygası hariç diğer eklerde, ( لَ ) olarak eklenir.
Benim için لِي
Onun için لَهُ
Senin için لَكَ
Sizler için لَكُنَّ

1.3. Fiillere Birleşen Muttasıl Zamirler

"Fiil + Fail" kalıbı oluşturan siyga çekimli Mazi Fiil'ler de zamir ekleri alabilirler. Bunlar da İsimlere Birleşen Muttasıl Zamirler ile aynı ekleri alırlar. Yine gelen ekin durumuna ve ses uyumuna göre bazı farklı kaideler vardır.

Mazi Fiil'lere zamir eki gelirse, genel olarak şöyle bir mana verirler;
Ben onları yazdım كَتَبْتُهُمْ = كَتَبْتُ + هُمْ
Mazi Fiil'lerin sonuna; Müfred-Mütekellim zamir eki, ( نِي ) şeklinde eklenir.
Sen beni yazdın كَتَبْتَنِي = كَتَبْتَ + ــِـي
Cemi-Gaib siygasındaki Mazi Fiil'ine zamir eki getirilirken ( وا ) ekindeki "elif" düşer.
Onlar onu yazdı كَتَبُوهُ = كَتَبُوا + هُ
Cemi-Muhatab siygasındaki Mazi Fiil'ine zamir eki getirilirken ( تُمْ ) ekindeki "cezm" değişerek "ötre" olur ve zamir eki ile arasına ( و ) gelir.
Onlar beni yazdılar كَتَبْتُمُونِي = كَتَبْتُمْ + ــِـي