Cemi: İsmin çoğul (üç ve daha fazla şahıs) siygasına getirilmesi.
Müfred (Tekil) isimlerin harekesi genelde "ötre"dir, yani Merfu durumundadır. Müsenna ve Cemi yapıldığında harekeleri değişir ve sonlarına çeşitli ekler alırlar.
1. İsimlerde Tesniye (İkili)
İsimler Tesniye yapılırken, ismin Müzekker yada Müennes olması farketmez. Aynı şekilde Tesniye yapılırlar.
Fail gibi ismin merfu olması gereken durumlarda, tesniye yapılırken, müfred ismin sonu "üstün" olur ve ( آنِ ) takısı eklenir.
Ev (müfred)
اَلْبَيْتُ
İki ev (müsenna)
اَلْبَيْتَانِ
İsmin mansub veya mecrur olması gereken durumlarda, tesniye yapılırken, müfred ismin sonu "üstün" olur ve ( يْنِ ) takısı eklenir.
وَجَدْتُ الْوَلَدَ
Çocuğu buldum. (mansub, marife)
وَجَدْتُ الْوَلَدَيْنِ
İki çocuğu buldum. (mansub, marife)
كَتَبْتُ الدَّرْسَ بِقَلَمٍ
Dersi bir kalemle yazdım. (macrur, nekre)
كَتَبْتُ الدَّرْسَ بِقَلَمَيْنِ
Dersi iki kalemle yazdım. (macrur, nekre)
Sıfatlar da isimdir ve cümle içerisinde siyga uyumu gerekir. Sıfatlar da tanımladığı isim ile aynı şekilde tesniye yapılır.
قَلَمٌ صَغِرٌ
Bir küçük kalem (merfu, nekre)
قَلَمَانِ صَغِرَانِ
İki küçük kalem (merfu, nekre)
بِقَلَمَيْنِ صَغِرَيْنِ
İki küçük kalem ile (macrur, nekre)
2. İsimlerde Cemi (Çoğul)
İsimler Cemi yapılırken, ismin Müzekker yada Müennes olması önemlidir. Bu nedenle üç şekilde Cemi yapılır. Bunlar;
Cemi Müzekker Salim
Cemi Müennes Salim
Cemi Mükesser
2.1. Cemi Müzekker Salim
Müzekker bir ismin merfu olması gereken durumlarda, cemi yapılırken, müfred ismin sonu "ötre" olur ve ( ونَ ) takısı eklenir.
Mü'min (müfred)
اَلْمُؤْمِنُ
Mü'minler (cemi)
اَلْمُؤْمِنُونَ
Müzekker bir ismin mansub veya mecrur olması gereken durumlarda, cemi yapılırken, müfred ismin sonu "esre" olur ve ( ينَ ) takısı eklenir.
مَعَ الْمُؤْمِنِ
Mü'min ile (mecrur, marife)
اَللَّهُ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ
Allah mü'minler ile beraberdir. (mecrur, marife)
2.2. Cemi Müennes Salim
Müennes bir ismin merfu olması gereken durumlarda, cemi yapılırken, müfred ismin sonundaki ta-i tenis, elif-i memdude ve elif-i maksure ekleri düşer ve ( آتُ ) takısı eklenir.
Kadın öğretmen (müfred)
اَلْمُعَلِّمَةُ
Kadın öğretmenler (cemi)
اَلْمُعَلِّمَاتُ
Müennes bir ismin mansub veya mecrur olması gereken durumlarda, cemi yapılırken, müfred ismin sonundaki ta-i tenis, elif-i memdude ve elif-i maksure ekleri düşer ve ( آتِ ) takısı eklenir.
Kadın öğretmeni (müfred)
اَلْمُعَلِّمَةَ
Kadın öğretmen (ile) (müfred)
اَلْمُعَلِّمَةِ
Kadın öğretmenler (-i, ile) (cemi)
اَلْمُعَلِّمَاتِ
Müzekker isimlerin aksine Müennes bir ismin nekre olduğu durumlarda, cemi yapılırken, tenvin'leri rahatça alırlar
Kadın öğretmenler (cemi)
مُعَلِّمَاتٌ
Kadın öğretmenler (-i, ile) (cemi)
مُعَلِّمَاتٍ
2.3. Cemi Mükesser
İsimlerin müfred halinin bozularak yapılan çoğullardır. Ancak sözlüklere bakılırak anlaşılır veya aşina olunmalıdır. Nekre olmaları durumunda merfu, mansub, mecrur hallerindeki tenvin'leri rahatça alırlar.
3. Tesniye ve Cemi Çekim Tablosu
Yukarıdaki konuların bir özeti olarak aşağıdaki gibi bir tablo oluşturulabilir:
